logo


29 Mayıs 2019

TİP 1 DİYABET NEDİR?

Tip 1 diyabet, ciddi ve yaşam boyu süren bir durumdur. Kan glikoz seviyesi, vücut insülin adlı hormonu üretemediği için son derece yükselir. Diyabet hastası olan kişilerin yüzde 10’u Tip 1 diyabet hastasıdır.

Tip 1 diyabet her yaştan insanı etkilemekteyse de genellikle çocuklarda ya da ergenlerde ortaya çıkmaktadır.

TİP 1 DİYABETE YOL AÇAN ŞEY NEDİR?

Tip 1 diyabete neden olan şey henüz bilinmemektedir. Bu diyet ya da yaşam tarzı ile ilişkili bir durum değildir, sadece ortaya çıkar. Fakat bir dizi genetik ve çevresel koşulla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Aile üyelerinden birinde Tip 1 diyabet olması bu hastalığın ortaya çıkma riskini artırmaktadır. Çevresel etmenler ve bazı viral enfeksiyonlar da Tip 1diyabetin ortaya çıkması ile ilişkilidir.

Halen Tip 1 diyabet önlenememektedir. Çevresel tetikleyicilerin vücudun insülin üreten hücrelere saldırarak yok etmesini tetikleyen sürece etkisi halen araştırılmaktadır. 

NASIL ORTAYA ÇIKAR?

Tip 1 diyabet vücut savunma sisteminin insülin üreten hücrelere saldırmasına neden olan otoimmün reaksiyon sonucunda ortaya çıkar. Sonuç olarak vücut ya çok az insülin üretir ya da hiç üretmez. Bunun kesin nedeni henüz bilinmemektedir.

Tip 1 diyabet hastalarında vücut pankreasta insülin üreten hücrelere saldırır, böylece hücreler ya çok az insülin üretir ya da hiç üretmez hale gelir. 

Tip1 diyabet hastalarında vücut yiyecek ve içeceklerden aldığı karbonhidratı parçalar ve şekere dönüştürür. Fakat glikoz kan dolaşımına girdiğinde onu vücut hücrelerine taşıyacak insülin bulamaz. Gittikçe artan miktarda şeker kanda dolaşmaya başlar.

TİP 1 DİYABETİN BELİRTİLERİ

Teşhis konmadan önce vücut kandaki fazla şekeri böbrekler yoluyla atmaya çalışır ve çok fazla tuvalete çıkma gereği doğar.  Aşırı tuvalete gitmek de aşırı su içme isteği olan diyabetin başka bir belirtisine yol açar.

Ve glikoz hücreler giremediği için enerji veremez son derece yorgun hissedersiniz. Enerji almak için vücut yağ hücrelerini parçalar. Bu yüzden tip 1 diyabet teşhisi konmadan önce insanlar aşırı kilo kaybı yaşarlar.  Bu belirtiler çok çabuk birkaç gün ya da hafta içinde ortaya çıkarlar. Bu belirtileri yaşayan kişinin bir an önce doktora gitmesi gerekir.

Tip 1 diyabetin en yaygın belirtileri şu şekildedir:

Aşırı susama ve ağızda kuruluk

Ani kilo kaybı

Sık idrara çıkma

Enerji eksikliği, yorgunluk

Sürekli acıkma

Görmede bulanıklık

Yatak ıslatma

TİP 1 DİYABETLE YAŞAMAK

Tip 1 diyabet hastası olan kişilerin her gün insülin alması gereklidir. Kandaki glikozu düzenli ölçmek ve sağlıklı bir yaşam sürmek içinde bulundukları koşulları olumlu etkileyecektir. 

Tip 1 diyabet hastası iseniz enjeksiyon, insülin kalemi ya da pompası yoluyla vücuda insülin almanız gerekir. Böylece vücuda sürekli insülin temin edilmiş olur.

Tip 1 diyabeti olan kişiler kan glikoz seviyesini kontrol etmek için her gün insülin enjekte etmelidir. Tip1 diyabet hastası olanlar insülin almazlarsa ölürler.

Tip1 diyabeti olan herkesin kan glikoz seviyesini kontrol altında tutmak için insülin alması gereklidir. Ne kadar çabuk tüketildiğine, pik seviyesine ve ne hızda tükendiğine bağlı olarak farklı türde insülin tipleri uygulanmaktadır. İnsülin genellikle bir şırınga, insülin kalemi ya da pompası ile verilmektedir.

İNSÜLİN TÜRLERİ

Hızlı etkiyen: Genellikle yemekten önce ya da yemek sırasında alınır. Bu insülin yemekten hemen sonra kandaki şeker artışını hızlı bir şekilde sınırlamak için uygulanır. Kan şekerinin düşmesini (hipoglisemi) önlemek için aşırı dozda alınmaması gerekir. Hızlı etki gösteren insülin türleri Asparat, Glulisine, Lispro.

Kısa etkili: Genellikle yemeklerden önce alınır. Bu insülin düzenli ya da nötr insülin olarak da bilinir. Hızlı etkiyen insülin kadar çabuk etki göstermez ve bu nedenle belli kişiler için uygundur. Kısa etkili insülin Actrapid, Humulin R, Insuman Rapid.

Orta etkili: Genellikle kısa etkili insülin ile birlikte alınır. Orta etkili insülin enjekte edildikten sonraki bir saat içinde etki göstermeye başlar. Pik seviyesine ulaştıktan sona 7 saate kadar etkisini sürdürür. Orta etkili insülin: Humulin, NPH, Protophane, Insulatard. 

Uzun etkili: Bu insülin, sürekli salınır ve vücutta 24 saat boyunca etkisini korur. Genellikle sabah ya da akşam yatmadan önce alınır. Uzun etkili insülin Detemir, Glargine. 

GÜNDE EN AZ 4 KEZ TEST YAPIN

Diyabeti olan ve insülin kullanması gereken kişiler insülin dozajını ayarlamak için kendi kan şekeri seviyelerini ölçmek durumundadırlar. Kan glikozunu kendi başına görüntülemek insanların evde, işte, okulda her yerde kan şekeri seviyelerini kendi başlarına ölçmelerine imkan vermektedir. Ölçüm sonuçları diyabetlilere ve onların sağlık bakım sağlayıcılarına gün boyunca kan şekeri seviyesinin nasıl değiştiğini anlamaları için yardımcı olur ve tedavi buna göre ayarlanır. 

Bu önemlidir çünkü uzun bir süre kanda glikoz seviyesi yüksek kalırsa kalbe, gözlere, ayaklara ve böbreklere zarar verebilir.

Doğru tedavi ve bakımla diyabetin uzun dönemli etkileri ve yüksek glikoz seviyesi kontrol altında tutulabilir.  

Tip 1 diyabeti olan kişilere genellikle günde en az dört kez kan şekerini ölçmeleri tavsiye edilir.

SAĞLIKLI BESLENME

Diyabeti olan kişiler için sağlıklı beslenmek demek, fazla kiloları varsa, kalori alımını azaltmak, doymuş yağ (krema, peynir, tereyağ) yerine doymamış yağ (avokado, fındık, zeytin ve bitkisel yağlar) kullanmak, diyet lifleri tüketmek (meyve, sebze, tam tahıl) ve tütün kullanmaktan uzak durmak, alkol ve ilave şeker tüketimini azaltmak demektir.

FİZİKSEL FAALİYETLER

Düzenli fiziksel aktivite şeker seviyesini kontrol altında tutmak için gereklidir. Aerobik hareketleri ile birlikte dayanıklılık artıran dayanıklılık antrenmanları, hareketsiz geçirilen zamanı azaltmak kan şekeri seviyesini kontrol altında tutmada etkilidir.

Kaynak: https://www.etilerhastanesi.com.tr/tip1-diyabet-nedir


Share
#

SEN DE YORUM YAZ

4+6 = ?